Maandag 20 november is het de Internationale Dag van de Rechten van het Kind. Een mooi moment om het eens over die rechten te hebben. De laatste tijd vraag ik me steeds vaker af of we die rechten van het kind voor alle kinderen wel goed genoeg beschermen. En of kinderen zelf wel voldoende op de hoogte zijn van hun rechten, want weten wat jouw rechten zijn is voor iedereen van groot belang. Juist in een tijd waarin het over het algemeen goed gaat met Nederland – de economie groeit en onze kinderen staan in de top 5 staan van gelukkigste kinderen van de wereld – schuilt het grootste gevaar in dat we het belang van die rechten onvoldoende inzien waardoor we er niet meer met elkaar over praten. In deze blog wil ik daarom aan de hand van drie rechten laten zien waarom het juist nu, anno 2017, zo belangrijk is om stil te staan bij de Rechten van het Kind. Maar ook bij waarom we kinderen er veel meer over zouden moeten leren, zodat zij er meer bij betrokken kunnen worden.

Steeds vaker hoor ik hoe belangrijk de bescherming van en het opkomen voor (kinder)rechten is, maar tegelijkertijd lijkt het wel alsof deze zaken toch steeds lager op de agenda komen te staan. En dat is slecht nieuws, niet alleen voor kinderen met wie het niet goed gaat. Vroeger dacht ik: met 95% van de kinderen gaat het goed, dus die kinderrechten zijn vooral hard nodig voor die 5% waarmee het minder goed gaat. En natuurlijk is dat de groep waarvoor kinderrechten van groot belang zijn. Zeker als je de artikelen leest over de honderden kinderen die ieder jaar worden opgesloten in een isoleercel, of de ongelijkheid in kansen voor kinderen die in armoede opgroeien. Maar kinderrechten zijn ook van groot belang voor al die andere kinderen.

Het recht op een eigen mening en om te vergaderen

Het klinkt in Nederland vanzelfsprekend: iedereen heeft recht op een eigen mening. Maar benutten we dit recht ook wel echt? Tegenwoordig lijkt het belangrijker dat we het ‘gezellig’ en ‘goed’ met elkaar hebben, dan dat we het oneens mogen zijn met elkaar. Politiek vinden veel mensen maar ingewikkeld en saai. Hoe vaak heb jij al niet horen zeggen: “Laten we nu alsjeblieft niet weer over ‘de zwarte pietendiscussie’ beginnen.”? Maar juist het gezamenlijk nadenken en debatteren over hoe wij de democratie invullen en over welke dingen we wel en niet belangrijk vinden, is van groot belang. Betrokken zijn bij de dingen die in je school, wijk of stad gebeuren, zorgt er juist voor dat je jezelf ervoor gaat inzetten en dat het iets van jou wordt.

Dat hoeft echt niet alleen via de politiek. Op dit moment is minder dan 2% lid van een politieke partij en uit die poule van mensen worden nu de bestuurders gekozen, maar we moeten er juist voor zorgen dat ook de andere 98% meedenkt. Leven in een democratie is meer dan één keer in de vier jaar stemmen. Het uitvinden van die nieuwe democratie en hoe we er samen voor zorgen dat iedereen meedenkt en doet, is van groot belang om ervoor te zorgen dat we écht vertrouwen in de toekomst krijgen.

En ja: dat betekent dat het superbelangrijk is dat kinderen het belang van een eigen mening ontdekken en ervaren wat het is om te leven in een democratie. Gelukkig hebben steeds meer scholen een leerlingenraad. Mijn advies is: zorg er ook voor dat deze kinderraad echt mee kan denken en doen met wat voor hen van belang is én geef ze de kennis die zij nodig hebben om hierover mee te kunnen denken. Dus beperk de leerlingenraad niet tot het meedenken over het schoolplein, maar leg de raadsleden eens uit hoe wij in Nederland ons onderwijs geregeld hebben en waar je als school zelf wel of geen keuzes kan maken.

Het recht op spel en vrije tijd

Waar kinderen van 8 jaar oud zo’n 5 generaties geleden nog 17 kilometer alleen van huis mochten zijn, is dat nu nog geen 300 meter. Tot op de hoek van de straat dus. De buitenruimte van kinderen wordt elke generatie verder ingeperkt. Nederland wordt elk jaar veiliger, maar toch heerst het idee dat kinderen niet zonder toezicht buiten mogen zijn. Dat is misschien ook niet zo gek: de auto blijft de stad overnemen en gemiddeld genomen zijn parkeerplekken nog steeds belangrijker dan een prettige buitenruimte waar je zonder gevaar kunt spelen. Laten we niet vergeten dat buitenruimte met voldoende gelegenheid voor spel en vrije tijd zich in veel meer laat vertalen dan een paar leuke speeltuinen.

Het recht op bescherming tegen alle vormen van misbruik

Als de #metoo-discussie één ding duidelijk heeft gemaakt, is het wat mij betreft wel dat machtsmisbruik nog steeds veelvuldig plaatsvindt en we daar maar moeilijk voor uit durven komen. De dominante cultuur en degenen die de macht hebben, kunnen er in alle lagen van de samenleving voor zorgen dat rechten worden geschonden. Weten welke rechten je hebt en dat je beschermd wordt door een rechtstaat, blijft van alle tijden van belang. Je moet dus met elkaar kunnen praten over wat wel of geen normaal gedrag is en over wat je baas tijdens je bijbaantje wel of niet van je mag vragen. En, als je het gevoel hebt dat er op wat voor manier dan ook misbruik gemaakt wordt, dat je altijd het recht hebt én de mogelijkheid krijgt om hier iets aan te doen.

Kortom, sta op 20 november dus eens even stil bij de rechten die we hebben en hoe we die doorgeven aan anderen. Zo maken we de samenleving samen krachtiger.