Kinderen zich laten ontwikkelen tot goede burgers, na de uitspraken van Minister Slob over het burgerschapsonderwijs in juni 2018 lijkt het de zoveelste ‘nieuwe’ taak voor het onderwijs. Maar wist jij dat je waarschijnlijk al best veel aan burgerschapsvorming doet?
 

Burgerschapsvorming brengt kinderen de basiskennis, vaardigheden en houding bij die ze nodig hebben om nu en straks actief te kunnen meedoen in de samenleving. Het komt er kort gezegd op neer dat leerlingen leren omgaan met verschillen en conflicten, en dat ze op een democratische en maatschappelijk verantwoorde manier leren handelen. De basis hiervoor ligt in een positief school- en klassenklimaat: een veilige, respectvolle omgeving waarin leerlingen en leraren met elkaar praten en waarin verschillen er mogen zijn. Iets waaraan in veel klassen gelukkig bijna dagelijks aandacht wordt besteed.

Die aandacht voor groepsvorming is meestal het grootst aan het begin van een nieuw schooljaar. Tijdens deze periode van groepsvorming werk je hard om van je klas een hechte groep leerlingen te maken. Vertrouwen en veiligheid vormen daarvoor de basis. Je laat ruimte in je rooster om kinderen met elkaar kennis te laten maken, te leren van en over elkaar en om respectvol met elkaar om te gaan. Ofwel, burgerschapsonderwijs in de zuiverste vorm!

Je als kind ontwikkelen tot een betrokken burger is een continu proces dat veel aandacht verdient. Sterker nog, de kennis, vaardigheden en houding die bij burgerschap horen, zijn misschien wel de belangrijkste vaardigheden die we kinderen kunnen meegeven. Wat gek dan toch eigenlijk dat de aandacht die we in het begin van het jaar zo bewust op burgerschap richten, onbewust steeds meer verschuift naar de basisvakken. Rekenen, taal, spelling en lezen krijgen weer de overhand in het schoolrooster. En dat terwijl je in die vakken het burgerschapsonderwijs vrij makkelijk kan verweven.

Duik bij begrijpend lezen in een actueel nieuwsbericht en ga hier het gesprek over aan. Besteed tijdens een taalles aandacht aan debatteren en discussiëren. Of bespreek maatschappelijke kwesties tijdens de wereldoriëntatielessen. Wanneer we kinderen meer leren over de samenleving waarin zij opgroeien, hen betrekken bij soms ingewikkelde onderwerpen die spelen, en hen helpen deze te begrijpen en hun mening hierover te vormen, zorgen we ervoor dat zij zich meer betrokken bij hun leefomgeving en zich en verantwoordelijk voelen voor de keuzes die ze maken. Een groot goed.

Door burgerschap een plek te geven in een breed scala aan vakken, wordt het voor leraren én leerlingen een vanzelfsprekend onderdeel van het onderwijs. Doelgericht werken vanuit een gezamenlijke visie en onderlinge afstemming tussen leraren en schoolleiding draagt bij aan het goed kunnen vormgeven van burgerschapsonderwijs. Ga met het team het gesprek aan over hoe jullie burgerschap een plek in jullie onderwijs kunnen geven. Bespreek ook wat jullie er al aan doen, vaak is dat meer dan je denkt. Inspireer elkaar. Laten we burgerschapsonderwijs niet meer zien als 'weer een nieuwe taak' voor het onderwijs, maar laten we het verweven in alles wat we al doen.